Digitale omwenteling in de GCC – Fintechs versus banken

De fintechbedrijven uit de Golfregio vormen een uitdaging voor de aloude dominantie van banken en effectenmakelaars, omdat de GCC-landen met grote vastberadenheid een digitale toekomst nastreven.

In de landen van de Samenwerkingsraad van de Golfstaten (GCC) is een gloednieuwe technologie van fintech-startups een uitdaging voor de dominantie van gevestigde banken en effectenmakelaars. Met de Verenigde Arabische Emiraten als opkomend knooppunt, vindt er in de regio een grootschalige digitalisering van financiële diensten plaats, gedreven door mobielgerichte platforms, specifieke regelgeving en een groeiende vraag van klanten naar transparantie, specialisatie, efficiëntie en snelheid.

"Het fintech-ecosysteem in de GCC-landen ondergaat momenteel een structurele verschuiving, gevormd door macro-economische diversificatie, digitale beleidsagenda's en een golf van klantgerichte innovatie", aldus Stated Murad, senior partner bij International Ventures, een in de VAE gevestigde investeringsmaatschappij. "Trends die de aandacht van investeerders trekken, zijn onder meer de opkomst van open banking, de toegenomen acceptatie van geïntegreerde financiële diensten en de mainstreaming van andere leen- en vermogensbeheeroplossingen."

Met het Dubai International Financial Centre (DIFC) voorop, huisvest de VAE nu meer dan 1304 bedrijven in de sectoren AI, FinTech en innovatie. Tegelijkertijd is de Abu Dhabi International Market (ADGM) uitgegroeid tot een proeftuin voor open banking en regelgeving voor digitale activa. Samen positioneren ze de emiraten als een belangrijk wereldwijd fintech-ecosysteem.

Van buy-now-pay-later (BNPL)-bedrijven en betaalplatformen tot islamitische digitale banken en brokerage-apps: fintechbedrijven uit de Golfregio winnen aan populariteit bij zowel consumenten als beleggers. Start-ups zoals Tabby en Tamara hebben hun stempel gedrukt op de markt voor consumentenkrediet, terwijl wealthtech-platformen zoals Sarwa beleggen toegankelijker hebben gemaakt voor een bredere doelgroep.

"Digitale fondsen domineren het fintech-landschap van de GCC-landen, met een verwachte marktaandeel van 90% en een volume van 7 biljoen dollar in 2032", aldus Ivo Detelinov, partner bij Salica Oryx Fund. "Open banking wint aan populariteit, met Bahrein als pionier op het gebied van regelgeving en Saoedi-Arabië dat in 2022 zijn Open Banking-beleid heeft geïmplementeerd. Ook islamitische fintech is in opkomst, met een verwachte groei van het vermogen in islamitisch bankieren tot 4 biljoen dollar in 2026, voornamelijk gedreven door de GCC-landen."

Moeilijk De vorige bewaker

De groei van fintech zet gevestigde banken en brokers in de Golfregio steeds meer onder druk om zich aan te passen. Veel traditionele instellingen zijn echter nog steeds afhankelijk van verouderde infrastructuren, beproefde processen en inflexibele regelgeving, waardoor hun vermogen om te innoveren en in te spelen op veranderende klantverwachtingen wordt beperkt.

"Zonder gedurfde investeringen in modernisering lopen gevestigde spelers het risico ingehaald te worden door digitaal georiënteerde concurrenten die snellere, flexibelere en goedkopere diensten aanbieden", waarschuwt Sara Grinstead, managing director bij Alvarez & Marsal.

Ook de brokerage-sector heeft zich traag aangepast. Hoewel sommige bedrijven digitale onboarding hebben geïntroduceerd of de commissies hebben verlaagd, missen veel nog steeds het gebruiksvriendelijke ontwerp, de transparantie en de productvariëteit die een jongere, meer geglobaliseerde beleggersbasis verwacht.

Een belangrijk voordeel van fintechbedrijven is structureel van aard, betoogt Samy Mohamed, CEO van Tabadulat, een gloednieuwe, op ADGM gebaseerde, digitale sharia-conforme broker. 

"Bestaande makelaars zitten soms vast aan verouderde programma's en worden beperkt door hun thuismarkt, waardoor ze traag en duur zijn", zegt hij. "Als wereldwijd, digitaal platform hebben we nu een groot prijsvoordeel dat we doorgeven aan onze potentiële klanten."

Onafhankelijkheid is het grootste voordeel van Tabadulat, legt hij uit. "We zijn niet gebonden aan verouderde modellen. Dit stelt ons in staat om innovatieve, sharia-conforme financiële structuren te ontwikkelen die voorheen onbereikbaar waren voor particuliere beleggers."

Uitdagerbanken verwerven beursvloer

De VAE ontwikkelt zich niet alleen tot een broeinest voor fintech-ontwikkeling, maar ook voor het stimuleren van institutionele innovatie.

Emirates NBD, First Abu Dhabi Financial Institution (FAB) en Abu Dhabi Islamic Financial Institution (ADIB) hebben actief geïnvesteerd in platforms van de volgende generatie en API-ecosystemen. Nieuwe ondernemingen zoals Wio Financial Institution, gelanceerd met steun van ADQ, Alpha Dhabi, e& (Etisalat) en FAB, duiden op een strategische verschuiving naar speciaal ontwikkelde digitale bankinfrastructuur, terwijl fintechbedrijven specifieke marktlacunes opvullen.

Ruya, een volledig digitale islamitische groepsbank, is een typisch voorbeeld van dit opkomende model. Ruya biedt integratie met UAE Move, waardoor een volledig digitaal onboardingproces in minder dan 5 minuten mogelijk is, en mobiel bankieren, zonder verborgen kosten of minimale saldo's en met toegang tot digitale activa.

CEO Christoph Koster zegt: "Wij zijn 's werelds eerste islamitische financiële instelling die directe toegang biedt tot cryptocurrencies zoals Bitcoin en Ethereum in samenwerking met onze fintech-partner Fuze [een cloudcommunicatie- en samenwerkingsplatform]. We werken aan de introductie van digitaal goud, aandelen en ETF's, naast andere beleggingscategorieën, die allemaal beschikbaar zullen zijn in de ruya-app."

Koster ziet fintechbedrijven zoals ruya eerder als samenwerkingspartners dan als concurrenten van traditionele banken. 

“Fintechbedrijven bieden wendbaarheid en focus op specifieke interessegebieden; ruya zorgt voor geloofwaardigheid op het gebied van regelgeving, vertrouwen bij de koper en moreel toezicht. Gezamenlijk kunnen we sneller innoveren, met vertrouwen,” zegt hij.

Geconfronteerd met toenemende concurrentie passen traditionele bedrijven zich aan, zij het op inconsistente wijze. Sommige hebben digitale dochterondernemingen opgericht, terwijl anderen aandelen hebben genomen in fintechbedrijven of strategische partnerschappen zijn aangegaan.

Emirates NBD werkt bijvoorbeeld samen met BNPL-aanbieder Tabby als de uitgevende bank voor hun kaart. Mashreq, een andere in Dubai gevestigde kredietverstrekker, heeft een banking-as-a-service (BaaS)-model omarmd en biedt daarmee essentiële infrastructuur aan opkomende fintechbedrijven. FAB en ADIB blijven hun interne digitale capaciteiten en innovatielabs uitbreiden.

In Saoedi-Arabië hebben sommige kredietverstrekkers hun eigen BaaS-modellen (Banking as a Service) gelanceerd, terwijl anderen samenwerken met fintechbedrijven. In april 2025 kondigde Al Rajhi Bank een strategisch partnerschap aan met Muhide, een Saoedisch fintechplatform, om de financiële transacties van mkb-bedrijven digitaal te authenticeren en te beheren.

"Banken in de GCC-landen hebben zich voornamelijk gericht op digitale transformatie en fors geïnvesteerd in mobiele kanalen, kenniscentra en de transformatie van filialen", aldus Sheinal Jayantilal, partner en hoofd van McKinsey's Retail Banking and Fintech Track in EEMEA. "Sommige banken hebben zelfs hun filialennetwerken gestroomlijnd om de servicekosten te verlagen, wat een belangrijke stap is geweest om relevant te blijven en aan de behoeften van klanten te voldoen."

Het tempo van de verandering varieert echter aanzienlijk. Bedrijfsprocessen met veel compliance, gefragmenteerde besluitvorming en culturele weerstand houden traditionele spelers doorgaans tegen.

“Fintech-concurrentie is nu een tastbare realiteit voor banken in de GCC. Wat ooit theoretisch was, is nu een onderwerp van gesprek op directieniveau”, zegt Mustafa Domanic, partner bij Oliver Wyman in Dubai. “Banken hoeven zich geen zorgen te maken over de migratie van klanten; die vindt al plaats. De winnaars zullen degenen zijn die deelnemen aan de transformatie, niet degenen die zich ertegen verzetten.”

Regulerende katalysator

Een groot deel van de groei in fintech in de GCC-regio wordt aangewakkerd door vooruitstrevende regelgevers. De ADGM en DIFC van de VAE hebben bijvoorbeeld reguleringssandboxes, versnelde vergunningsprocedures en raamwerken voor digitaal vastgoed en open banking gelanceerd.

De VAE onderscheiden zich door een vooruitstrevend regelgevingsklimaat binnen de GCC, aldus Mohamed Fairooz, hoofd Midden-Oosten bij SC Ventures van Standard Chartered. "We zien dat de toezichthouder hier proactief fintech, digitaal vastgoed en innovatie-sandboxes omarmt."

Ook Saoedi-Arabië haalt de achterstand in. Onder de ambitieuze doelstelling voor 2030 wil het land tegen het einde van het afgelopen decennium 525 fintechbedrijven huisvesten. De Saoedische Centrale Bank en de Autoriteit voor de Kapitaalmarkt hebben testomgevingen en digitale financiële systemen gelanceerd om innovatie te stimuleren.

Verschillende rechtsgebieden, zoals Bahrein, introduceren opkomende toegepaste wetenschappen in een poging om technologiebedrijven en investeerders aan te trekken.

"Bahrein is uitgegroeid tot een proeftuin voor regelgeving dankzij de vroege omarming van sandbox-omgevingen en open banking door de centrale bank van Bahrein", aldus Grinstead. "Het heeft innovatoren op het gebied van digitaal bankieren en compliance aangetrokken, hoewel de omvang van de markt schaalbaarheidslimieten met zich meebrengt zonder grensoverschrijdende groei."

Grensoverschrijdende schaalbaarheid blijft ongetwijfeld een pijnpunt. Gefragmenteerde regelgeving, dubbele vergunningen en uiteenlopende nalevingsvereisten in verschillende rechtsgebieden belemmeren regionale groei.

Agressief blijven

Naarmate fintechbedrijven in de Golfregio volwassener worden, zullen sommige volledige bankvergunningen aanschaffen, terwijl gevestigde banken en brokers steeds vaker fintechmogelijkheden zullen integreren om concurrerend te blijven.

McKinsey voorspelt dat de MENA-regio wereldwijd de snelstgroeiende regio zal zijn, met een jaarlijkse groei van 35% in fintech-inkomsten tot 2028, vergeleken met een wereldwijd gemiddelde van 15%. Een groot deel van deze groei zal worden aangedreven door de bankensector van de GCC-landen. 

Sectoren zoals embedded finance, AI-gestuurde private finance en wealthtech stuwen de volgende ontwikkelingsgolf voort. Fusies en overnames zouden zelfs kunnen versnellen, doordat banken fintechbedrijven overnemen om innovatie te bespoedigen, aldus een rapport van Lucidity Insights.

Voor traditionele banken en brokers is meer nodig dan alleen het digitaliseren van verouderde systemen om te overleven; de hele waardeketen moet opnieuw worden bekeken. Prijsmodellen, onboarding, productkeuzes en ethische kaders moeten allemaal opnieuw worden uitgevonden.

"Om concurrerend te blijven," betoogt Domanic, "moeten banken de ontwikkelingen binnen de fintechsector nauwlettend in de gaten houden en begrijpen hoe opkomende bedrijfsmodellen hun kernactiviteiten kunnen beïnvloeden."